«زمینِ فراموش‌شده»
روایتی از یک پرونده رفع تصرف عدوانی سال‌ها پیش، موکلین ما زمینی را در حاشیه شهر خریداری کرده بودند؛ قطعه‌ای بی‌سند اما با موقعیت مناسب و آینده‌دار. مبایعه‌نامه‌ای تنظیم شد، مبلغی رد و بدل شد، و زمین در ظاهر به تحویل مالکین درآمد و مالکین دل گرم به مبایعه نامه ای که نشانگر مالکیتشان بر زمین بود ، تصرفاتشان را در حد یک دیوار چینی ساده اعمال کردند. اما متاسفانه موکلین سال ها بعد که به سراغ زمین آمدند متوجه شدند شخصی دیوار زمین را تخریب و اقدام به تصرف در آن نموده و مدعی است زمینی که در آن ساکن شده، غیر از زمینی است که موکلین ما خریده‌اند. موکل، پیش از مراجعه به ما، با وکیلی دیگر دعوای رفع تصرف عدوانی حقوقی مطرح کرده بود. پرونده به مسیر کارشناسی رفت؛ یک‌نفره، سه‌نفره، حتی پنج‌نفره اگر لازم بود. همه کارشناسان متفق‌القول بودند: زمین، همان است؛ و در تصرف خوانده. اما علیرغم تایید کارشناسان قاضی محترم معتقد بود در دعاوی حقوقیِ رفع تصرف عدوانی هم باید عرفاً مرور زمان رعایت شود. و چون بیش از دو سال از تصرف خوانده گذشته بود، دعوا را از نظر شکلی نپذیرفت. موکل این‌بار به ما مراجعه کرد. پرونده را مطالعه کردیم و با ورود در پرونده ، چند نکته را در دادخواست تجدیدنظر خاطر نشان کردیم: ۱. اقرار ضمنی خوانده به مالکیت موکلین، که بر اساس ماده ۳۷ قانون مدنی مانع از استناد او به تصرفات خودش است، مگر اینکه مشروع باشد. ۲. تقاضای ثبت زمین توسط موکل، نشانه‌ای از تصرف و قصد مالکانه. 3. شهادت شهود بر دیوارچینی جزئی توسط موکلین، همان قدر که اندک بود، کافی بود. 4. و مهم‌تر از همه: این ادعای خوانده که “این زمین، آن زمین نیست” در برابر گزارش کارشناسی‌ای که حدود اربعه را مو به مو بررسی کرده بود، دیگر جای دفاع نداشت. خوشبختانه، دادگاه تجدیدنظر رأی بدوی را نقض کرد و پرونده را برای رسیدگی ماهوی به دادگاه بازگرداند. این‌بار قاضی با دقت و مستندات دقیق، رأی به نفع موکلین صادر کرد و آن رأی در تجدیدنظر تأیید شد. ⸻ نتیجه‌گیری (و یک هشدار جدی) در این پرونده، پیروزی ما در لبه تیغ بود چون مهم‌ترین رکن دعوای رفع تصرف عدوانی، اثبات تصرف سابق خواهان است. که نهایتا به کمک شواهد و مدارک دال بر دیوارچینی و تصرفات موکلین بر زمین و کارشناسی های صورت گرفته رای بر رفع تصرف به نفع موکلین صادر شد اما اگر حتی یکی از کارشناسان یا قاضی‌ها قانع نمی‌شد، ممکن بود نتیجه کاملاً متفاوت باشد. 🔺 پس اگر زمینی بدون سند رسمی خریداری می‌کنید، حتماً اقدامات عملی در آن انجام دهید: • دیوارکشی، • نصب تابلو، • حفر چاه یا حتی یک ساخت‌وساز جزئی. در حقوق، گاهی همان یک آجر، کل دعوا را نجات می‌دهد